
हवामान सारांश / चेतावनी :
प्रादेशिक
हवामान केंद्र, मुंबई येथून प्राप्त झालेल्या अंदाजानुसार
मराठवाडयात पुढील पाच दिवस हवामान कोरडे राहण्याची शक्यता आहे.
सामान्य सल्ला :
विस्तारीत अंदाजानुसार (ईआरएफएस)
मराठवाडयात दिनांक 02 ते 08 ऑक्टोबर व दिनांक 09 ते 15 ऑक्टोबर दरम्यान पाऊस
सरासरीपेक्षा कमी, कमाल तापमान व किमान तापमान सरासरीएवढे राहण्याची शक्यता आहे.
संदेश : पिकास,
बागेस, भाजीपाला व फुल पिकास आवश्यकतेनूसार पाणी व्यवस्थापन करावे. पाण्याच्या
उपलब्धतेनूसार रब्बी हंगामातील पिकांची (रब्बी ज्वारी, करडई, सूर्यफूल व हरभरा)
पेरणी 1 ते 15 ऑक्टोबर पर्यंत करता येते.
वसंतराव नाईक मराठवाडा
कृषि विद्यापीठ, परभणी येथील ग्रामीण कृषि मौसम सेवा योजनेतील तज्ञ समितीने पुढील प्रमाणे कृषि हवामान आधारीत कृषि सल्ल्याची शिफारश केली आहे.
पीक व्यवस्थापन
काढणीस तयार असलेल्या सोयाबीन पिकाची
काढणी करून सुरक्षित ठिकाणी साठवणूक करावी.
खरीप ज्वारी पिकास आवश्यकतेनूसार पाणी
व्यवस्थापन करावे.
बाजरी पिकास आवश्यकतेनूसार पाणी
व्यवस्थापन करावे.
ऊस पिकास आवश्यकतेनूसार पाणी व्यवस्थापन
करावे. ऊस पिकात पांढरी माशीचा प्रादूर्भाव दिसून येत असल्यास याच्या
व्यवस्थापनासाठी इमिडाक्लोप्रिड 17.8%
60 मिली किंवा ॲसिफेट 75% 400 ग्रॅम प्रति एकर
याप्रमाणे फवारणी करावी. आवश्यकता असल्यास दहा दिवसानंतर दुसरी फवारणी करावी मात्र
मित्र किडींची संख्या जास्त असल्यास अनावश्यक दुसरी फवारणी टाळावी एकाच प्रकारच्या
किटकनाशकाची वारंवार फवारणी न करता वेगवेगळया कार्यपध्दतीच्या किटकनाशकांची आलटून
पालटून फवारणी करावी. ऊस पिकात पायरीला (पाकोळी) या किडीचा प्रादूर्भाव दिसून येत
आहे, किडीच्या निरिक्षणासाठी व मोठ्या प्रमाणात प्रौढ जमा करून नष्ट करण्यासाठी एक
प्रकाश सापळा प्रति पाच एकर क्षेत्र या प्रमाणात पिकाच्या उंचीच्या अर्धा फूट
उंचीवर लावून सायंकाळी 6 ते रात्री 10 या वेळेत चालू ठेवावा. किडीच्या
व्यवस्थापनासाठी क्लोरोपायरीफॉस 20 टक्के 600 मिली प्रति एकर पावसाची उघाड बघुन
फवारावे. ऊस पिकावर खोड किडीचा प्रादूर्भाव दिसून आल्यास याच्या व्यवस्थापनासाठी
क्लोरपायरीफॉस 20 % 25 मिली किंवा क्लोरॅट्रानोलीप्रोल 18.5%
4 मिली प्रति 10 लीटर पाण्यात मिसळून फवारणी करावी.
हळद पिकास आवश्यकतेनूसार पाणी व्यवस्थापन
करावे. हळद पिकास 25 किलो नत्रासोबत 00:52:34 15.5 किलो प्रति एकरी सूक्ष्म सिंचन
पध्दतीने तीन ते चार वेळा विभागून द्यावे. हळद पिकात करपा रोगाचा प्रादूर्भाव
दिसून येत असल्यास, रोगग्रस्त पाने वेळोवेळी गोळा करून शेताबाहेर नष्ट करावीत व
शेत स्वच्छ ठेवावे. याच्या व्यवस्थापनासाठी कार्बेन्डाझीम 50% 400 ग्रॅम किंवा मॅन्कोझेब 75 % 500 ग्रॅम किंवा कॉपर ऑक्सीक्लोराइड 50 % 500 ग्रॅम
फवारणी करताना चांगल्या प्रतीचे चिकटवणारे द्रव्य मिसळावे. प्रादुर्भाव जास्त
असल्यास ॲझॉक्सीस्ट्रोबिन 18.2 % + डायफेनोकोनॅझोल 11.4
% 200 मिली किंवा प्रोपिकोनॅझोल 25 % प्रवाही 200
मिली किंवा क्लोरोथॅलोनील 75% 500 ग्रॅम प्रति
एकर या प्रमाणे स्टिकर सह फवारणी करावी. हळद पिकात कंदकूज रोगाच्या
व्यवस्थापनासाठी, प्रतिबंधात्मक उपाय म्हणून एकरी 2 ते 2.5 किलो ट्रायकोडर्मा
चांगल्या कुजलेल्या शेणखतात मिसळून जमिनीत द्यावे. कंदकुज रोगाचा प्रादुर्भाव
दिसून आल्यास खालीलपैकी कोणत्याही एका बुरशीनाशकाची जमिनीतून आळवणी करावी.
कार्बेन्डाझीम 50 % 1 ग्रॅम किंवा मॅन्कोझेब 75% 3 ग्रॅम किंवा कॉपर ऑक्सीक्लोराइड 50 % 5 ग्रॅम
प्रति लिटर पाणी या प्रमाणे आळवणी करावी. (आळवणी करताना जमिनीत योग्य वापसा असावा.
आळवणी केल्यानंतर 2 ते 3 दिवस पाणी देऊ नये). हळद पिकात कंदमाशीचा प्रादूर्भाव
दिसून येत असल्यास याच्या व्यवस्थापनासाठी 15 दिवसांच्या अंतराने क्विनालफॉस 25%
20 मिली किंवा डायमिथोएट 30 % 15 मिली प्रति 10 लिटर पाण्यात
मिसळून आलटून-पालटून फवारणी करावी व क्लोरोपायरीफॉस 50% 50 मिली
प्रति 10 लिटर पाणी या प्रमाणात जमिनीतून आळवणी करावी व प्रतिबंधात्मक उपाय म्हणून
महिन्यातून एकदा अळवणी करावी. (हळद पिकावर केंद्रीय किटकनाशक मंडळातर्फे लेबल
क्लेम नसल्यामूळे विद्यापिठ शिफारशीत संशोधनाचे निष्कर्ष दिले आहेत). उघडे
पडलेल्या कंदावर कंदमाशीची मादी अंडी घालते. त्यामुळे उघडे पडलेले कंद वेळोवेळी
मातीने झाकावेत व वेळेवर भरणी करावी. हळद पिकास सूक्ष्म अन्नद्रव्याची ग्रेड-2 50
मिली प्रति 100 लिटर पाण्यात मिसळून फवारणी करावी.
मराठवाडयाच्या अनेक भागामध्ये कमी पाऊस
झाल्यामूळे भविष्यामध्ये पशुधनासाठी चारा टंचाई भासू शकते. यासाठी रब्बी
हंगामामध्ये ज्वारीसारखे पीक घेऊन कडबा उत्पादन करणे गरजेचे आहे. रब्बी ज्वारी
पिकाच्या पेरणीसाठी पूर्व मशागतीची कामे करून घ्यावी व पाण्याची उपलब्धता असल्यास
रब्बी ज्वारी पिकाची पेरणी करून घ्यावी. रब्बी ज्वारी पिकाची पेरणी ऑक्टोबर
महिन्याच्या पहिल्या पंधरवाडयात (1 ते 15 ऑक्टोबर) करावी.
करडई पिकाच्या पेरणीसाठी पूर्व मशागतीची
कामे करून घ्यावी व पाण्याची उपलब्धता असल्यास करडई पिकाची पेरणी करून घ्यावी.
हमखास पावसाच्या भागात करडई पिकाची पेरणी 15 ऑक्टोबर पर्यंत करावी.
हरभरा पिकाच्या पेरणीसाठी पूर्व
मशागतीची कामे करून घ्यावी व पाण्याची उपलब्धता असल्यास हरभरा पिकाची पेरणी करून
घ्यावी. कोरडवाहू हरभरा पिकाची पेरणी ऑक्टोबरच्या पहिल्या पंधरवाडयात करावी.
फळबागेचे व्यवस्थापन
संत्रा/मोसंबी बागेस आवश्यकतेनूसार पाणी
व्यवस्थापन करावे. संत्रा/मोसंबी बागेत फळवाढीसाठी जिब्रॅलिक ॲसिड 2 ग्रॅम प्रति
100 लिटर पाण्यात मिसळून फवारणी करावी. ढगाळ वातावरण व पावसामूळे बागेत रोगाचा
प्रादूर्भाव होऊ नये म्हणून किटकनाशकची व रोगनाशकाची फवारणी करावी.
डाळींब बागेस आवश्यकतेनूसार पाणी
व्यवस्थापन करावे. मृग बहार डाळींब बागेत तेल्या रोगाचा प्रादूर्भाव होण्याची
शक्यता पाहता 1 % बोर्डो मिश्रणाची व याच्या व्यवस्थापनासाठी स्ट्रेप्टोसायक्लीन 2 ग्रॅम
किंवा कॉपर ऑक्झी क्लोराइड 25 ग्रॅम प्रति 10 लिटर पाण्यात मिसळून फवारणी करावी.
डाळींब बागेत किटकनाशकाची किंवा रोगनाशकाची फवारणी करावी.
चिकू बागेस आवश्यकतेनूसार पाणी
व्यवस्थापन करावे. चिकू बागेत अंतरमशागतीची कामे करून तण नियंत्रण करावे.
भाजीपाला
भाजीपाला पिकास आवश्यकतेनूसार पाणी
व्यवस्थापन करावे. काढणीस तयार असलेल्या भाजीपाला पिकांची काढणी करून घ्यावी.
भाजीपाला अंतरमशागतीची कामे करून तण नियंत्रण करावे. भाजीपाला (मिरची, वांगे व
भेंडी) पिकात रसशोषण करणाऱ्या किडीचा
प्रादुर्भाव दिसून येत असल्यास त्याच्या व्यस्थापनासाठी पायरीप्रॉक्सीफेन 5% + फेनप्रोपाथ्रीन 15% 10 मीली किंवा डायमेथोएट 30% 13 मीली प्रती 10 लिटर
पाण्यात मिसळून फवारणी करावी.
फुलशेती
फुल पिकास आवश्यकतेनूसार पाणी
व्यवस्थापन करावे. काढणीस तयार असलेल्या फुलांची काढणी टप्प्याटप्प्याने करावी व
प्रतवारी करून बाजारपेठेत पाठवावी. फुल पिकात अंतरमशागतीची कामे करून पिक तण
विरहीत ठेवावे.
चारा पिके
चाऱ्यासाठी लागवड केलेल्या संकरीत
नेपियर पिकाची पहिली कापणी 65 ते 70
दिवसानी तर नंतरच्या कापण्या 40 ते 45 दिवसानी (7 ते 8 कापण्या) कराव्यात. चारा
पिकाची पेरणी करण्यासाठी पूर्व मशागतीची कामे पूर्ण करून घ्यावीत. पाण्याच्या
उपलब्धतेनूसार रब्बी ज्वारी, बाजरी, मका व ओट पिकाची पेरणी करून घ्यावी.
पशुधन व्यवस्थापन
कुक्कुट पालनात पिण्यास स्वच्छ पाण्याची
अहोरात्र व्यवस्था होईल याची काळजी घ्यावी. तापमानात वाढ झाल्यामूळे, जनावरांच्या
गोठ्याच्या छतावर साळीचे गवत किंवा स्प्रींकलरची व्यवस्था करावी, जेणेकरून
गोठयाच्या आतील तापमानात घट होईल. जनावरांना सावलीत किंवा गोठ्यामध्ये बांधावे.
गोठ्यात मुबलक प्रमाणात पिण्याचे पाणी ठेवावे.
सौजन्य
मुख्य प्रकल्प समन्वयक, ग्रामीण कृषी मौसम सेवा,वसंतराव नाईक
मराठवाडा कृषी विद्यापीठ, परभणी
मराठवाडा कृषि हवामान सल्ला पत्रक क्रमांक – 53/2026-2027 गुरूवार,
दिनांक –
01.10.2026